ประวัติความเป็นมาของปราสาทเขาพนมรุ้ง

ปราสาทพนมรุ้ง นานนับพันๆปีมาแล้วบนที่ลาบสูงของโคราช

ได้ปรากฏร่องรอยทางวัฒนธรรมที่มนุษย์หลายยุคหลายสมัยได้ทิ้งหลักฐานสำคัญเอาไว้ให้เราได้ศึกษาทางด้านประวัติความเป็นมาและชีวิตความเป็นอยู่ของคนเหล่านั้นได้ร่องรอยทางวัฒนธรรมของมนุษย์ที่ได้มีการศึกษาด้วยวิธีการทางโบราณคดีนั้นสามารถสะท้อนให้เห็นรูปแบบความเชื่อพิธีกรรมที่เกี่ยวกับความตายการนับถือผี

ซึ่งได้พบในเหล่าฝังศพในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ระบบความเชื่อและพิธีกรรมเป็นแรงบันดานใจที่สำคัญให้มนุษย์สร้างสรรค์ศิลปะกรรมและได้พัฒนาไปสู่การสร้างเสาโบราณวัตถุที่งดงามใหญ่โตก็ได้รับอิทธิพลในทางศาสนาและวัฒนธรรมทราวดีในพุทธศตวรรษที่13ถึง14และวัฒนธรรมเขรมโบราณซึ่งแผ่เข้ามาพุทธศตวรรษที่15ถึง18ยังได้ปรากฏซากศาสตร์สถานที่ได้เรียกกันทั่วไปว่าปราสาทและโบราณวัตถุเนื่องในศาสนาฮินดูและพูทธศาสนาเป็นจำนวนมากปราสาทหรือเทวาลัยแท้ที่จริง

แล้วเป็นศาสตร์สถานที่สถิตของเทพเจ้าโดยใช้เป็นสถานที่ประกอบพิธีการบูชาเทพด้วยความศรัทธาและเป็นศูนย์รวมจิตใจของผู้คนในบันดาปราสาทที่สร้างด้ยหินทายศิลาแลงหรือก่อด้วยอฐิในประเทศไทยปราสาทพนมรุ้งที่อําเภอเฉลิมพระเกียรติจังหวัดบุรีรัมย์นับว่าสวยงามเป็นหนึ่งควรแก่การศึกษาหาความรู้และความเพลินตาเพลินใจไม่น้อย ตามความเข้าใจและรับรู้ของชาวบ้านเดิมทีเชื่อกันว่าปราสาทพนมรุ้งคงจะเป็นปราสาทราชวังค์ของกษัตริย์ในสมัยโบราณมาตั้งแต่เก่าแก่ก่อนการศึกษาทางด้านวิชาการได้เริ่มขึ้นเมื่อนายเอเตียน เอมอนิเยร์ผู้แทนรัสในอารักขาฝรั่งเศทได้เดินทางเข้ามาสำรวจและนำเอาข้อมูลเขียนบทความของภาษาฝรั่งเศทตีพิมพ์ในพุทธศักราช2445หลัง

จากนั้นได้มีนักวิชาการทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติศึกษาเรื่องราวของปราสาทพนมรุ้งอยู่เรื่อยมากรมศิลปากรปรากาศขึ้นทะเบียนทางโบราณสถานในพุทธศักราช2478ได้มีการสำรวจศึกษาและได้ทำการบูรณะได้พบข้อมูลลายละเอียดเกี่ยวกับปราสาทพนมรุ้งได้กระจางชัดขึ้นปราสาทพนมรุ้งเป้นศาสตร์สถานในศาสนาศาสนาพราหมณ์หรือฮินดูระทิใสวนิกายนับถือพระศผิวะเป็นเทพเจ้าสูงสุดกลุ่มอาคารศาสตร์สถานได้สร้างขึ้นบนยอดภูเขาไฟเก่าที่ได้ดับสนิดแล้วชื่อพนมรุ้งชื่อดังกล่าวนี้ปรากฏอยู่ในศิลาจาลึงได้พบที่ปราสาทพนมรุ้งในนามวานำรุงสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาทรงศึกษาจาลึกพบที่ปราสาทพนมรุ้ง

ทรงสันนิษฐานว่าวนำรุงหมายถึงภูเขาอันกว้างใหญ่ผู้ที่ได้ก่อสร้างปราสาทได้เลือกภูมิสถานต้องตามคติเทียบได้กับเขาไกลราชที่สถติของเทพเจ้าบนสวรรค์และยังเป็นศูนย์ของจักรวาลตามความเชื่อในศาสนาฮินดูอีกด้วยบริเวณเชิงเขาพนมรุ้งด้านทิศตะวันออกมีบาลายหรืออ่างเก็บน้ำขนาดใหญ่ที่นอกจากจะเป็นแหล่งน้ำของชุมชนแล้วยังเป็นสัญลักษณ์ของทางศาสนาอีกด้วย